Haber Yazı Detay İçi Reklam Alanı 300x250

İnsan Hakları Derneği (İHD), 2025 yılına ilişkin “Hasta Mahpuslar Raporu”nu kamuoyuyla paylaştı. Rapora göre Türkiye genelinde 7 Nisan 2025 tarihi itibarıyla 403.060 tutuklu ve hükümlü bulunuyor. 

CİNSİYETE VE İNFAZ DURUMUNA GÖRE CEZA İNFAZ KURUMLARI MEVCUTLARI
YILLAR HÜKÜMLÜ TUTUKLU GENEL TOPLAM
ERKEK KADIN ÇOCUK TOPLAM ERKEK KADIN ÇOCUK TOPLAM
7.04.2025 330.843 14.338 1.261 346.442 50.494 3.374 2.750 56.618 403.060

 

Cezaevlerinde tespit edilen en az 1412 hasta mahpusun 161’i kadın, 1251’i ise erkek mahpuslardan oluşuyor.  İHD, hasta mahpuslara ilişkin verilerin resmi makamlar tarafından açıklanmadığını, tespitlerin avukat görüşmeleri, aile başvuruları ve hapishane ziyaretleri yoluyla yapıldığını vurguladı. Dernek, artan hapishane sayısı, sevk sorunları ve sağlık hizmetlerine erişimdeki engeller nedeniyle gerçek sayının çok daha yüksek olabileceğine dikkat çekti.

HASTA MAHPUSLARIN YAŞADIĞI HAK İHLALLERİ   Raporda hasta mahpusların sağlık haklarına erişiminin ciddi şekilde ihlal edildiği ifade edildi. Tespit edilen temel sorunlar şunlar:   •Ring araçlarında kötü şartlarda sevk: Mahpuslar, hijyenik olmayan ring araçlarında, saatlerce havasız ve sağlıksız ortamda bekletilmekte. •Kelepçeli muayene ve mahremiyet ihlali: Mahpuslar, kelepçeli olarak muayene edilmekte ve askerlerin muayene odasında bulunması mahremiyeti ihlal etmekte. •Sevklerde gecikmeler: Revirden polikliniklere, oradan da uzman hastanelere sevk işlemleri uzun sürelere yayılmakta. •Tek kişilik hücrelerde tutma: Ağır hasta ve engelli mahpusların dahi yüksek güvenlikli hapishanelerde tecrit koşullarında tutulduğu belirtildi. •Yetersiz beslenme: Hasta mahpuslara özel diyetler sağlanmamakta; yemeklerin kalitesi ve miktarı ciddi şekilde yetersiz kalmakta. •Isıtma ve hijyen sorunları: Soğuk, nemli ve hijyenik olmayan koğuşlarda yaşamak hastalıkların ilerlemesine neden olmakta. •İçme suyu ve iaşe bedellerinin yetersizliği: Mahpuslar sağlıksız şebeke suyuna mahkûm edilmekte, kantinden su satın almak zorunda kalmaktadır.

İSTATİSTİKLER VE TESPİTLER

Raporda hasta mahpusların yaşadıkları hastalıklara göre sınıflandırıldığı detaylı tablolar da yer aldı: •230 mahpus yaşamını tek başına sürdüremiyor. •105 mahpus desteğe ihtiyaç duyuyor. •188 mahpus sürekli kontrol altında tutulmak zorunda. •335 ağır hasta mahpus cezaevinde tedavi edilemeyecek durumda.    

 

 

Tüm Mahpuslar Kadın Erkek Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 14 216 230
Desteğe ihtiyacı var 10 95 105
Sürekli kontrol 27 161 188
Ameliyat gerekiyor 2 36 38
Tedavi gerekiyor 3 18 21
Tanı konulması gerekiyor 10 24 34
Takip gerekiyor 33 214 247
Ortopedik Engel 1 7 8
Görme Engeli 1 2 3
İşitme Engeli 0 2 2
Bilgi eksik 60 454 514
Bilgi yok 0 2 2
Toplam 161 1251 1412

Tablo 1. Hasta mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar Kanser Kanser opere Kanser Şüphesi Kitle vb. Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 26 8 3 6 43
Desteğe ihtiyacı var 2 2 2 1 7
Sürekli kontrol 36 3 7 5 51
Tedavi gerekiyor 0 0 0 1 1
Tanı konulması gerekiyor 0 0 0 6 6
Takip gerekiyor 0 0 7 7 13
Toplam 64 13 19 26 122

Tablo 2. Kanser hastası mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar Kalp Ritm Bozukluğu Kalp yetmezliği Koroner Hastalıklar Kalp-kapak Hastalıkları Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 41 4 6 16 5 72
Desteğe ihtiyacı var 11 0 2 6 1 20
Sürekli kontrol 37 7 0 16 7 70
Ameliyat gerekiyor 1 0 0 0 1 4
Tedavi gerekiyor 1 0 0 0 0 2
Tanı konulması gerekiyor 0 1 0 0 0 1
Takip gerekiyor 50 18 5 2 8 83
Bilgi eksik 37 5 0 2 3 43
Toplam 178 35 16 42 24 295

Tablo 3. Kalp hastalığı bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar WKS
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 11
Desteğe ihtiyacı var 4
Sürekli kontrol 8
Toplam 23

Tablo 4. Wernicke-Korsakoff sendromlu mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar MS ALS MS ? Kas güçsüzlüğü Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 6 1 0 0 7
Sürekli kontrol 0 0 0 1 1
Tanı konulması gerekiyor 1 0 1 0 2
Toplam 7 1 1 1 10

Tablo 5. Kas hastalıkları bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar Demans Alzheimer Bellek Kusuru Sütun1 Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 4 3 6 13 26
Desteğe ihtiyacı var 0 0 2 2 4
Sürekli kontrol 0 0 3 0 6
Ameliyat gerekiyor 0 0 0 2 2
Tanı konulması gerekiyor 0 0 0 1 2
Takip gerekiyor 0 0 5 5 10
Bilgi eksik 0 0 6 6 12
Toplam 4 3 24 31 62

Tablo 6. Hafıza hastalıkları bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar Ruhsal Şizofreni Zihinsel Engelli Psikoz Depresyon İntihar Girişimi Panik Atak Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 9 20 1 4 2 3 1 40
Desteğe ihtiyacı var 10 0 0 0 0 2 0 13
Sürekli kontrol 8 0 0 0 0 0 3 16
Ameliyat gerekiyor 1 0 0 0 0 0 0 1
Tedavi gerekiyor 1 0 0 0 0 0 0 1
Takip gerekiyor 6 0 0 0 0 0 2 8
Bilgi eksik 13 0 0 0 0 2 0 15
Toplam 48 20 2 4 2 7 11 94

Tablo 7. Ruh sağlığı hastalıkları bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar Tbc Tbc, KOAH KOAH Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 3 3 21 27
Desteğe ihtiyacı var 1 1 8 10
Sürekli kontrol 11 0 16 27
Takip gerekiyor 0 0 19 19
Bilgi eksik 0 0 1 1
Toplam 15 4 65 84

Tablo 8. Tüberküloz ve KOAH hastalıkları bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar Tip 1 Diyabet Diyabet Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 1 30 31
Desteğe ihtiyacı var 0 17 17
Sürekli kontrol 5 19 24
Ameliyat gerekiyor 0 2 2
Takip gerekiyor 0 34 34
Bilgi eksik 0 18 18
Toplam 6 120 126

Tablo 9. Diyabet hastalığı bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar Kanser Böbrek Yetmezliği Böbrek Hast. Üriner sistem Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 1 27 12 3 43
Desteğe ihtiyacı var 0 0 4 3 7
Sürekli kontrol 0 0 12 5 18
Ameliyat gerekiyor 0 0 0 5 5
Tedavi gerekiyor 0 0 2 0 2
Tanı konulması gerekiyor 0 0 2 0 4
Takip gerekiyor 0 2 15 1 18
Ortopedik Engel 0 0 1 0 1
Görme Engeli 0 0 1 0 1
Bilgi eksik 0 1 8 14 23
Toplam 1 31 65 25 122

Tablo 10. Böbrek-Üriner sistem hastalıkları bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar Kanser KC Yetmezliği Hepatit-C Karaciğer Hast Hepatit Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 1 4 4 7 3 19
Desteğe ihtiyacı var 0 0 0 1 3 4
Sürekli kontrol 1 3 3 1 8 16
Ameliyat gerekiyor 0 0 0 1 1 2
Tanı konulması gerekiyor 0 0 0 2 2 5
Takip gerekiyor 0 0 0 10 9 19
Bilgi eksik 0 0 0 1 32 35
Toplam 2 7 5 23 63 100

Tablo 11. Karaciğer hastalıkları bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar Amputasyon Ortopedik sorunlar Enfeksiyon Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 4 19 0 23
Desteğe ihtiyacı var 0 13 1 14
Sürekli kontrol 0 12 2 14
Ameliyat gerekiyor 0 5 0 5
Tedavi gerekiyor 0 4 0 4
Tanı konulması gerekiyor 0 3 0 3
Takip gerekiyor 0 8 0 9
Ortopedik Engel 1 0 0 1
Görme Engeli 0 27 1 28
Bilgi eksik 0 1 1 2
Toplam 6 92 5 103

Tablo 12. Ortopedik rahatsızlıkları bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar Göz Görme Glokom Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 19 18 0 37
Desteğe ihtiyacı var 1 9 1 11
Sürekli kontrol 15 6 0 21
Ameliyat gerekiyor 3 1 0 4
Tedavi gerekiyor 2 0 0 2
Tanı konulması gerekiyor 3 0 0 3
Takip gerekiyor 20 9 1 30
Görme Engeli 3 19 1 23
İşitme Engeli 0 0 0 0
Bilgi eksik 33 8 0 41
Toplam 99 71 3 173

Tablo 13. Göz-görme rahatsızlıkları bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Tüm Mahpuslar KBB İşitme Kulak Konuşma bozukluğu Toplam
Yaşamını tek başına sürdüremiyor 4 19 8 1 32
Desteğe ihtiyacı var 2 4 1 0 7
Sürekli kontrol 5 6 5 0 16
Ameliyat gerekiyor 6 0 2 0 8
Tedavi gerekiyor 1 0 0 0 1
Tanı konulması gerekiyor 0 1 0 2 4
Takip gerekiyor 21 1 7 0 29
Görme Engeli 3 1 0 0 4
İşitme Engeli 0 5 2 0 7
Bilgi eksik 26 5 18 0 49
Toplam 69 36 47 1 153

Tablo 14. Kulak-işitme rahatsızlıkları bulunan mahpusların durumlarına göre dağılımları

 

 

Hapishane Tipi Yaşamını tek başına sürdüremiyor Desteğe ihtiyacı var Sürekli kontrol Ameliyat gerekiyor Tedavi gerekiyor Tanı konulması gerekiyor Takip gerekiyor Ortopedik Engel Görme Engeli İşitme Engeli Bilgi eksik Bilgi Yok Total
T Tipi 57 15 43 9 4 4 76 2 3 0 155 0 366
Yüksek Güvenlikli 45 24 41 11 6 6 54 2 6 1 108 1 305
F Tipi 52 28 46 3 7 7 51 0 5 0 108 0 305
L Tipi 30 14 18 3 4 3 30 1 1 0 44 1 139
Kadın 9 5 1 2 4 10 26 0 0 0 72 0 129
S Tipi 9 2 5 1 2 1 10 0 0 0 70 0 100
R Tipi 14 3 2 0 0 0 1 0 0 0 0 0 21
H Tipi 5 2 6 0 0 0 0 0 0 0 7 0 20
E Tipi 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 3
Açık 6 1 0 0 0 0 0 0 0 0 8 0 15
M Tipi 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 4
D Tipi 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1
Kapalı 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1
Toplam 230 105 188 38 21 34 247 8 23 2 514 2 1412

Tablo 15. Hapishane tiplerine göre mahpusların durumları

 

 

RAPORUN SONUÇ VE ÖNERİLERİ   İHD’nin önerileri arasında şunlar yer aldı:   •Ağır hastalıkları olan mahpuslar için infaz erteleme ya da serbest bırakılma mekanizmalarının işletilmesi, •Kelepçeli muayene uygulamasının kaldırılması, •Ring araçlarının yerine uygun sağlık koşullarına sahip ulaşım araçlarının kullanılması, •Hasta mahpusların sağlıklı suya, hijyenik yaşam alanlarına erişiminin sağlanması, •Diyet yemeklerin verilmesi ve bireysel sağlık koşullarına uygun tedavi süreçlerinin hızlandırılması, •Adli Tıp Kurumu yerine tam teşekküllü hastanelerden alınacak sağlık raporlarının geçerli olması, •Cezaevlerindeki sağlık personeli sayısının artırılması, •Cumhurbaşkanı af yetkisinin ağır hasta mahpuslar için ayrım gözetmeksizin kullanılması.   İHD, mevcut hapishane koşullarının uluslararası insan hakları normlarına ve Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmelere aykırı olduğunu vurgulayarak, hasta mahpusların yaşam hakkının korunması için acil adımlar atılması çağrısında bulundu.

SONUÇ

İHD’nin 2025 raporu, cezaevlerindeki sağlık hizmeti eksikliklerini ve hasta mahpusların yaşadığı insan hakları ihlallerini gözler önüne serdi.
Raporda yer alan tespitler, cezaevlerinde sağlık hakkının korunmadığını ve ciddi ihlallerin yaşandığını ortaya koydu.

İnsan Hakları Derneği, hasta mahpusların insan onuruna yakışır bir şekilde yaşamaları için derhal gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiğini bir kez daha vurguladı.

 

 

 İHD MERKEZİ HAPİSHANELER KOMİSYONU